Freek Engel, gezien door een achterneefje
Oom Freek speelde een grote rol in mijn leven, door zijn
aanwezigheid alom met zijn “Engeltjes”. Al mijn - gelukkig schaarse –
familieleden hebben en hadden overal Engeltjes hangen. Vaak koeien in een
landschap van weilanden en water, soms een bloeiende boomgaard of een
zandafgraving. Die koeien gingen me op een gegeven moment wat vervelen, tot ik,
ouder geworden, zag hoe bijzonder ze geschilderd waren. Nog weer later kregen
we uit een erfenis een paar schilderijen: Welkende bloemen, een dromerig Zicht
op de Zaan en bovenal een buitengewoon mooie Kop van een stierkalf.
Dat laatste schilderij kreeg door restauratie en inlijsting
een nieuw leven: zo ingetogen, zo echt, zo dromerig. Bezoekers zeiden, dat ze
eigenlijk het kalfje wilden aaien. Oom Freek heeft eens gezegd dat hij van
koeien hield, als stoffering van het landschap. Maar in dit schilderij heeft
hij zijn ware karakter getoond, als iemand die echt van dieren hield. Je kunt
niet zo in de ziel van een dier kruipen als je er niet met volle liefde naar kunt
kijken, waarna je elk ooghaartje, elk stukje vacht laat zien en bovenal de
stemming van het dier zo weergeeft.
Oom Freek trouwde met mijn oudtante Jans Dekker. Haar vader
was een geslaagde Zaanse molenaar. Een “prakker” en gortpeller, die vooral
leefde van het mengen van granen voor de kleine, gemengde boerenbedrijven op en
bij de Veluwe. Als zakenman zag hij niet zoveel in schilders. In zijn gezin
spraken ze van huisschilders en kladschilders. Schilderen was in zijn ogen niet
een beroep om van te leven. Voorwaarde voor het huwelijk was dan ook dat de
jonge Freek een fotozaak zou drijven. Dat was een project, waar ook de
schoonvader in spe wel aan mee wou werken. De familie Dekker liet natuurlijk
alle familiefoto’s door hem maken. Toen bleek hoeveel slagersverenigingen en
andere minnaars van het rund opdrachten voor schilderijen gaven, gaf Freek zijn
fotozaak op. Gelukkig, zeggen we nu.
Oom Freek hield van de Zaanstreek, maar ook van andere
landschappen, als de Veluwe en vooral de IJsselstreek. “De Zaan is diep, de
Zaan is breed, wie wil de Zaan bevaren”, klinkt het Zaanse volkslied. Oom Freek
moet dat geneuried hebben als hij zijn waterlandschappen schilderde en etste. Laat-Haagse
School, zo kun je hem als schilder misschien goed rangschikken. Bij een groot
aantal van zijn schilderijen kun je alleen maar zeggen, dat hij zijn objecten
als echte kunstenaar in zich heeft opgezogen en de essentie ervan heeft
weergegeven.
Daarom houd ik van oom Freek, om de liefde die hij voor
landschap en dieren had en zo duidelijk liet zien in veel van zijn doeken.
Daarom houd ik van zijn stierkalfje, om de empathie die hij toonde voor
stemming en ziel van het dier.
Oom Freek, je was een erg aardig mens en bovenal een echte
kunstenaar. Je stierkalfje laat zien dat je in je hart veel dichter bij andere
dieren stond dan in jouw tijd uitgesproken kon worden. Mogen we nog heel lang
van je scheppingen genieten.
P.G. Dekker
Oosterbeek, 2 december 2008
Reacties
Een reactie posten