Muizen, hun leven en denken

 

Het jaar van de muis

Ik begin met de beste wensen voor het nieuwe jaar, het jaar 2011. Voor de Chinezen wordt dit het jaar van het konijn. Voor onszelf zouden we liever spreken van het jaar van de muis. Er is namelijk een speciale reden om u te schrijven. We vonden in een familiearchief een onderzoek door een destijds bekende bioloog naar het leven en denken van muizen. We laten de bioloog voor zichzelf spreken.

Kipa

 

 

Muizen, hun leven en denken

Door H. Jansen, etholoog

De muis is een interessant dier. We hebben in onze laboratoria onderzoek gedaan naar zijn levensritme en zijn gevoelsleven. Daar is veel over bekend geworden, maar meestal op basis van betrekkelijk primitieve, vrij mechanische waarnemingen, zoals tellingen en frequentiemetingen in de tijd. Er zijn nu nieuwe ontwikkelingen in ons onderzoek. Door stemanalyse is het namelijk mogelijk gebleken om gesprekken in eigen woonomgeving van de muis vast te leggen op band en te vertalen. Deze documenten zijn nu op schrift gezet.

Voor ons onderzoek hebben we ons beperkt tot de Mus musculus, ofwel de zogenaamde huismuis. Hier volgen enige toespraken van ouders tot hun jongen. Nadere analyse is gewenst, maar eerst moeten de waarnemingen zelf gepubliceerd worden. Zonder de feiten te kennen is elke interpretatie van cognitief vermogen, gedrag, cultuur en gewoonten zinloos en voorbarig. Zoals gebruikelijk moeten we wel bedenken dat we de gedachten van de muis niet direct op de mens kunnen toepassen. Elke gelijkenis is toevallig.

 

 

Muizige toespraken

Eerste les

Jongens en meisjes,

Jullie zitten hier nu voor het eerst bij elkaar om te horen wat een oudere muis jullie te zeggen heeft. We houden de lessen kort, want we willen alleen echt belangrijke dingen vertellen.

Allereerst iets over DE MUIS; Wij zijn uniek op deze aarde en het eindpunt van de ontwikkeling van het leven op aarde. Geen enkele soort van leven is zo volmaakt als DE MUIS. Wees daar trots op, maar denk niet dat wij daardoor geen risico’s lopen.

Naast DE MUIS zijn er andere, lagere levensvormen. Die zijn allemaal minder belangrijk, en inferieur aan ons, maar soms wel gevaarlijk. Zo heb je bij de grote dieren levensgevaarlijke parasieten als roofvogels, vossen en mensen. Vooral mensen zijn erg gevaarlijk, maar ook heel nuttig. We hebben daar een soort samenleven mee. We laten ze bijvoorbeeld veel graan voor ons verbouwen, maar zij denken dat ze dat voor zichzelf doen. Daardoor proberen ze ons voortdurend te vernietigen met vergif en vallen. Je kunt ze dat niet kwalijk nemen, want ze volgen hun instinct en ze geloven waarschijnlijk dat wij hun voedsel opeten. Mensen zijn mogelijk nog gevaarlijker dan andere dieren, omdat er zoveel van zijn. Er is een mensenplaag. Maar daar komen we later nog wel eens op terug. Onthoud eerst maar even: er zijn MUIZEN en dieren. DE MUIS staat bovenaan de schepping. Alles draait om ons. Alleen DE GROTE MUIS staat boven ons. Daar zijn we van afhankelijk. Maar je hoeft niet bang voor HEM te zijn, Want HIJ is niet kinderachtig. HIJ gaat ZIJN eigen gang en is nog veel verstandiger dan wij. HIJ overziet alles en heeft ons naar ZIJN volmaakte evenbeeld geschapen.

Over ons muizen

Wij muizen hebben vooral een volmaakte vorm bereikt. We bevolken de aarde sinds het begin van de schepping. Later zijn er andere soorten leven bijgekomen, maar geen is zo volmaakt als wij. Naast ons zijn er ook planten, waar we van leven, en kleinere levensvormen zoals schimmels die we alleen eten als we ziek zijn en waar we beter van kunnen worden al zijn ze niet lekker. Bedenk wel jongens en meisjes, dat wij boven alle andere levensvormen staan. We hebben een ideale vorm en we krijgen veel kinderen. Daardoor handhaven we ons zo goed. Het belangrijkste is dat we ons niet bezig houden met allemaal onnutte en overbodige zaken. Er zijn vijf dingen het allerbelangrijkste in ons bestaan: Eten, seks, voor onze jongen zorgen, je verbergen voor vijanden en spelen. Dat zijn de Vitale Vijf Functies.

De rest is onbelangrijk en daar bemoeien we ons ook niet mee. Onze neef  en nicht Bosmuis (apodemus sylvaticus- H.J.) dansen ook graag en mooi, maar dat vinden wij lichtzinnig. Zij vinden dat cultuur, maar wij vinden het nonsens. Alles wat geen functie heeft is zogenaamde cultuur en overbodig. Dat dansen is natuurlijk ook een vorm van spelen. Gelukkig bederft het onze omgeving niet. Wij houden van onbedorven natuur met alleen wat eenvoudige woningen voor onszelf. Hoed je voor alles wat overbodig is.

Parasieten

Er zijn wat parasieten die op onze kosten leven. Daar moet je dus erg voor oppassen. Eerst is daar de Valk, een afschuwelijke roofvogel die de hele dag besteedt aan het loeren op muizen, op ons dus en onze neven en nichten. Dan heb je nog andere ellendige rovers, zoals de uil die vooral ’s nachts geluidloos op ons afvliegt, de gluiperd. Ook ’s nachts ben je dus niet veilig als je wat te eten probeert te halen. Daarnaast zijn er ook nog andere vliegende parasieten, zoals reigers en ooievaars. Dan zijn er ook nog vreselijk gevaarlijke grotere dieren, zoals vossen en katten. Die zullen we buiten eens proberen te tonen. Al die parasieten hebben ontdekt dat wij volmaakt zijn en daarom willen ze allemaal van ons profiteren. De mensen hebben we al genoemd als groot gevaar. Af en toe offeren sommigen van ons zich op. Gelukkig hoeven we er als soort niet bang voor te zijn. Muizen zijn sterfelijk, maar DE MUIS overleeft.

Politiek

Wij leven in gezinsverband en daarnaast als individu. Elk voor zich en DE GROTE MUIS voor ons allen, zal ik maar zeggen. We doen niet aan dat gedoe van dieren die hele kuddes vormen, met allerlei ingewikkelde regels om rekening met elkaar te houden. We moeten elkaars privacy wel respecteren, dus gun een andere muis ook wat. Hij moet alleen niet in jouw tuintje gaan zitten. Door onze op ons eigen leven gerichte leven krijgen we ook geen ruzie met elkaar en kan ons leven zich in volmaakt geluk afspelen. Hou je bij je hol. Elke muis zijn eigen huis. Dat is de hoogste wijsheid en daar moeten we ons aan houden.

Water

Water is onze grootste vriend en onze grootste vijand. We moeten geregeld wat water drinken, want een droge muis is niet pluis. Water is ook een gevaar, want soms valt er zoveel water uit de hemel dat onze holen overstromen. Daar moet je dus wel voor oppassen. Zorg dat je op hogere gronden leeft en niet in die drassige weilanden, waar soms meer te eten is te vinden, maar waar je snel kunt verdrinken als het erg regent. 

Eten

Eten is het belangrijkste in je leven. Het is de eerste van de Vijf Vitale Functies. Zonder eten geen leven, maar het moet wel goed eten zijn en lekker. Daarbij moet je maar van je eigen smaak uitgaan. We houden allemaal erg van graan, aardappels, beukennootjes en af en toe een stukje kaas. Dat laatste, daar moet je erg mee oppassen. Mensen denken dat we vooral van kaas houden en ze stoppen daar geregeld stukken van in vallen. Laat die kaas maar liggen voor de ratten, zou ik zeggen, want waar kaas is, daar is gevaar.

Seks

Seks is de tweede van de Vijf Vitale Functies in ons leven. Seks is prettig en onmisbaar. Zonder seks geen muis, kun je zeggen. In Groningen zongen ze een tijdlang: Kleine muis, bruine muis, blijf jij maar liever thuis, en pas op - voor de muizenman, want daar komen kleine muisjes van. Zo is het inderdaad. Ze zijn snoezig, die kleine muisjes, maar je moet er wel voor zorgen. Die verzorging van onze jongen, dat is dus de derde van de Vijf Vitale Functies.

Verbergen

Voor je vijanden moet je onzichtbaar zijn. Dat is duidelijk. Helaas moeten we af en toe naar buiten om voor ons eten te zorgen en iemand te vinden als holgenoot. Probeer je onzichtbaar te houden. Overal loert het gevaar. Je kunt niet voorzichtig genoeg zijn. Maar leg je erbij neer dat ons leven eindig is. De muis sterft, maar De Muis leeft voort.

Spel

Als je echt niets meer te doen hebt en je bent niet te moe en hoeft dus ook niet te slapen dan kun je wat gaan spelen. Liefst in het hol, maar als het echt moet dan maar buiten. Gewoon doen waar je zin in hebt. Een lege beukennoot meeslepen alsof het een volle is, bijvoorbeeld. Of je broertjes en zusjes een beetje plagen, verstoppertje spelen, of even rondrennen. Nogmaals bedenk wel dat het gevaar overal is en dat je thuis beter uitbent bent dan uit. 

(Vertaling van H.J. december 2010)